درس 3 : پنجگانه سواد رسانه ای

به طور کلی هر فرد برای ایجاد ارتباط با دیگران و انتقال پیام های خود به آنها، از روش ها و وسایل مختلف استفاده می کند. مثلا وقتی انسان می خندد، با نگاه و لبخند خود به فرد مقابل، نشاط خود را به او نشان می دهد. همچنین هنگامی که شخصی به شخص دیگر صبح بخیر می گوید، با بیان شفاهی، دوستی و صمیمیت خویش را به او می فهماند. به همین ترتیب موقعی که انسان به دیگری نامه می نویسد، با بیان کتبی مقصود خود را به او می رساند و با وی ارتباط برقرار می کند.
کلمه ارتباط معرف تمام جریان هایی است که به وسیله آنها یک اندیشه می تواند اندیشه دیگری را تحت تأثیر قرار دهد؛ هر ارتباطی دارای حداقل پنج رکن اصلی است:

فرستنده: به تولید کنندۀ پیام که بر مبنای اهداف و انگیزه هایش پیامی را تولید می کند، فرستنده می گویند.

پیام: محتوای مد نظر فرستنده را که قصد دارد به مخاطب منتقل کند، پیام می گویند.

مجرا/ کانال/ رسانه: ابزار انتقال پیام که محتوا از طریق آن به مخاطب منتقل می شود مجرا، کانال یا رسانه می گویند. زمانی که ارتباط مستقیم است یعنی فرستنده و گیرنده امکان ارتباط رو در رو دارند، مجرای ارتباطی آنها هوا است، ولی وقتی ارتباط غیر مستقیم است نیاز به یک وسیلۀ ارتباطی است که از آن به رسانه یاد می شود.

گیرنده: به مخاطب یا دریافت کنندۀ پیام ارسال شده از سوی فرستنده گیرنده مي گويند.

بستر/ فرهنگ: به بافت تاریخی و زمینه اجتماعی که در آن پیام ارسالی از سوی فرستنده، ممکن است دارای معانی جدید و فرامتن شود فرهنگ می گویند.

درس 2 پیام همبرگری

در درس گذشته با مفهوم و مصداق پیام و رسانه آشنا شدید. در این درس ضمن بررسی عناصر تولید در یک پیام مانند نور، صوت، زاویه دوربین، زاویه دید و ... و تأثیرگذاری آن در تولید یک پیام مؤثر با چگونگی تحلیل تولیدات رسانه ای آشنا می شوید.

متن، زیرمتن و فرا متن

برخی از افراد تولیدات رسانه ای را به یک هدیه بسته بندی شده تشبیه می کنند که شامل کاغذ کادو و بسته بندی، هدیه، قصد هدیه دهنده از هدیه دادن و تصور هدیه گیرنده است. در این نگاه تولیدات رسانه ای مانند یک کادوی بسته بندی شده و زیبا به شکل های مختلف به ما عرضه می شوند. هر رسانه تلاش می کند تا محتوای تولیدی خود را با توجه به سلیقه مخاطب به زیباترین شکل بسته بندی کند تا بیشترین تأثیر را روی مخاطب خود ایجاد نماید. برخی دیگر تولیدات رسانه ای را به ساندویچ همبرگر تشبیه می کنند که از سه لایه تشکیل شده است؛ یک لایه گوشت وسط آن است، یک لایه نان روی آن و یک لایه زیرش

از چه وقت سواد رسانه ای اهمیت پیدا کرد؟

در جهان: عبارت سواد رسانه ای اولین بار به وسیله هربرت مارشال مک لوهان استفاده شد. از دهۀ 1970 موضوع سواد رسان های در برخی از کشورهای امریکای لاتین و اروپایی مورد توجّه قرار گرفت. در اروپا آموزش سواد رسان های در 1970 و در کشور فنلاند و دانمارک به اجرا درآمد. آموزش سواد رسان های در کانادا از آغاز شد. پس ازآن نیز مباحث سواد رسان های در قالب یک موضوع  انجمن سواد رسان های سال 1978 با تشکیل درسی به کتا بهای درسی انگلیسی افزوده شد. در سال 1982 سازمان یونسکو بیانی های در ارتباط با آموزش سواد رسان های صادر کرد. این بیانیه به امضای 19 کشور رسید که در حال حاضر با عنوان رسمیت پیدا کرده است. پس از آن یونسکو اجلا سهای بی نالمللی متعدّدی را در زمینۀ آموزش سواد رسان های برگزار کرده است. هم اکنون در نظام آموزشی بسیاری از کشورهای دنیا همچون کانادا، ژاپن، امریکا، آلمان، یک واحد درسی در مقاطع مختلف تحصیلی به شمار م یرود.  سواد رسانه ای  ، انگلیس، اسپانیا و افریقای جنوبی
در ایران: در کشور ما از اواسط دهۀ هشتاد شمسی، سواد رسان های جای خود را در میان کتاب های دانشگاهی باز کرد و استادان ارتباطات و رسانه مقالات متعدّدی را ترجمه و تألیف کردند. تأکید نخبگان دانشگاهی و رسان های برضرورت آموزش سواد رسان های به اقشار مختلف جامعه سبب شد تا در سا لهای اخیر هم اندیشیها و همای شهای زیادی با موضوع سواد رسان های در فرهنگ سراها و مدارس کلا نشهرهای کشور برگزار شود. مخاطبان این همای شها عمدتا قشر فرهنگی و اولیا و مربیان مدارس بودند. همچنین در برخی سواد « ، از مدارس نیز کلا سهای فو قبرنامه با این موضوع برگزار شده است؛ امّا در نظام آموزش عمومی از سال 1391 در برنامۀ درسی تفکّر و پژوهش پایۀ ششم، سال 1392 در برنامۀ درسی تفکّر و سبک » رسان های زندگی پایۀ هفتم، سال 1393 در برنام ههای درسی تفکّر و سبک زندگی و مطالعات اجتماعی پایۀ هشتم، در سال 1394 در برنامۀ درسی زبان انگلیسی پایۀ نهم، به طور مستقیم و غیرمستقیم با رعایت نظام معیار و مصالح پایۀ دهم، به » تفکّر و سواد رسان های « ملیّ و شرایط بومی پیگیری شد.